عفت دراندیشه وفکر
گرانبهاترین سرمایه ای که خداوند به انسان هدیه کرده ، گوهر فروزان تفکر وتعقل است . تمامی اعمال و رفتار انسان ،چه خیر ، چه شر از فکر سرچشمه می گیرد. انسان ابتدا به یک موضوع فکر می کند سپس عمل می کند . بنابراین انسان ها آن گونه که می اندیشند ، زندگی می کنند و رفتار آنها انعکاس افکار و اندیشه هایی است که درسر می پروراند .عفت در اندیشه و فکر به معنی کنترل و مدیریت افکار است تا وارد عرصه های آلوده و خلاف عفت نشود .اندیشه های شهوانی و تحریک کننده و خیال غیر عفیفانه هرچند عمل خلاف عفت نیست ، اما نوعی زیاده خواهی است که تاثیر روانی عمیقی دارد . گرچه فکر به گناه تا زمانی که به عمل ننشیند گناه محسوب نمی شود اما افکار ناپاک که نتیجه افسار گسیختگی اندیشه و عدم کنترل انسان برنحوه فکرکردن است رفته رفته آینه دل را سیاه کرده وزمینه فساد را فراهم می سازد .
امام علی (ع) می فرماید: «کسی که زیاد به گناه فکرکند بالاخره افکارش اورا به گناه وا می دارد.» ( تمیمی آمدی ، 1366، ص 185) عفت درون و اندیشه پاک ، رفتار و کردار پاک را در پی دارد و اندیشه ناپاک ثمره ای جز رفتار و کردار و گفتار ناپاک نخواهد داشت . محافظت از فکر و کنترل آن وسوسه های شیطانی موجب عفت روح و روان انسان می شود که نتیجه آن در اعمال و گفتار و رفتار انسان مشهود است و ازاین جاست که امام سجاد (ع) در فراز چهارم و ششم از دعای بیستم می فرماید: «اللهم صل علی محمد وآله و……و عَبَد نی تکَ؛ بار الها مرا به عبودیت در مقام ذات مقدس وادارساز…فاذا کان َعُمُری مرَتَعا للِشیطان فاقَبضنی الیک قَبلَ أن یسبق َ مَقَتُکَ الی پس هر گاه عمرم چراگاه شیطان شد به آن پایان ده و جانم رابستان پیش ازآن دشمنی و نفرتت به سوی من سبقت بگیرد .»
پس بی عفتی درفکر باعث می شود که عمر انسان چراگاه شیطان شود ، که امام سجاد (ع)اتمام زندگی وحیات را دراین هنگام ازخداوند خواستار است .
همچنین دراهمیت کنترل فکر از امام علی (ع) روایت شده : «دل انسان از فکر به گناه روزه باشد، بهتر است ازاینکه شکم او از طعام » ( تمیمی آمدی ، 1366، ص 185) بنابراین می توان گفت تابالاترین مرحله عفت و خویشتن داری نیندیشیدن به گناه است به گونه ای که انسان اندیشه و تمایلات قلبی خویش را از گناه و آلودگی و انحراف ، سالم ومنزه نگه دارد .لذا اندیشه صحیح و عفیف انسان را درجه و مرتبه انسانیت و کرامت ، محفوظ خواهد داشت. پایداری انسان درمقام عبادت الله سبحانه و تعالی بنا به فرموده امام سجاد(ع) ازحفظ عفت درفکر و اندیشه آغاز می شود و به ظاهر و اعمال نموداری او سرایت می نماید. حتی مرحله بالاتر عفت و حیا در اندیشه آن است که انسان جز به خدا نیندیشد و همه به یادخداوند باشد و از تسلط شیطان و هوای نفس به خداوند پناه ببرد.همانطور که امام سجاد(ع) درتعابیرزیبایی می فرمایند: «یا مَن ذِکرُه شَرفٌ ….. ای آنکه یادش برای یاد کنندگان ، مجدو بزرگواریست و ای آنکه فرمانبرداریش برای فرمانبرداران نجات و رهایی است . » ( دعای 11فراز1 ) پس یاد خداوند آرامش و پاکی نفس را به دنبال دارد وتمامی اضطراب ها وآلودگی ها را از وجود انسان می زدایدو به طور کلی یاد خدا ، تقویت ایمان و تمامی صفات عالی الهی را در پی دارد .( انصاریان ،1389، ج 6، ص 323) ونیز حضرت می فرمایند : «بار الها به تو پناه می آوریم ازتسلط و چیرگی شیطان برما»(دعای هشتم ، فراز7) «بارخدایا به تو پناه می آورم از پافشاری شهوت»(دعای هشتم ، فراز 1) پس هرگاه سالک الی الله درپناه خداوند سبحان به هوای نفس دچارنشود و از تسلط شیطان به دور باشد خداوند نیز حق و حقیقت را دروجود وی متجلی می نماید .